کودکان و خانواده
 

                                 

 

                                 

 

 

 

 

 

توصیه ها و سفارش های آموزنده
اگر عادت دارید هرشب، کودکتان را ۲۰تا۳۰دقیقه روی پا، تکان دهید و برایش لالائی بخوانید تا خوابش ببرد و حتی نیمه شب هم که او یکی دوبار از خواب بیدار می شود، مجبور هستید با همین روش، دوباره او را بخوابانید؛ باید گفت که شما در عادت خواب او مداخله کرده و یادگیری شروع خوابش را به تعویق انداخته اید.
اگر کودک را در تخت خوابش بگذارید و اجازه دهید که بدون لالائی و تکان دادن، خودش به تنهائی بخوابد و در طول شب نیز، به خواب ادامه دهد، به طور مطمئن برای شما و فرزندتان، بهتر خواهد بود. در هر حال، به نفع کودک است که خوابی پیوسته و متبسم داشته باشد.
از شوخی ها و بازی های پرتحرک، تعریف قصه های ترسناک و یا هر عملی که به هنگام خواب، هیجان کودک را برمی انگیزد، اجتناب نمائید.
آخرین کاری که قبل از خوابیدن، انجام می شود، خیلی مهم است.
کودکان از لحاظ توانائی خوابیدن با یکدیگر متفاوتند. برخی از نوزادان، از بدو تولد، خوش خواب هستند. در محیط های پر سروصدا، تاریک یا روشن، آرام یا شلوغ و بی حرکت یا در حال تکان خوردن، خوابشان می برد و حتی در شرایط فشارهای عاطفی هم، خوب می خوابند؛ ولی برخی دیگر از کودکان، برای برهم خوردن الگوی خوابشان به طور ذاتی، مستعدتر هستند و هرگونه تغییر در برنامهٔ روزمرهٔ خواب از قبیل بیماری و یا حضور مهمان در خانه، الگوی خواب آنان را از بین می برد. با وجود این، اگر خواب کودک شما با توجه به سنش، چندساعت کمتر یا بیشتر است؛ باید این احتمال را بدهید که خواب او با مشکل هائی روبه روست و شما باید بکوشید تا مشکل او را برطرف سازید. بی نظمی در برنامهٔ خواب، کودک را گرفتار تنش های عصبی می سازد.
دکتر ”راسکایا“ معتقد است که اثرهای اولیهٔ عصبی بودن در کودکان، اغلب از علت های زیر، سرچشمه می گیرد:
۱) نداشتن برنامهٔ منظم در خواب و بیداری
۲) فعالیت و استراحت                                                        
۳) آموزش های خالی از لذت
۴) ماندن زیاد در خانه
تأسف آور است که هنوز مادران و پدران زیادی، اهمیت برنامهٔ ثابت و منظم خواب و بیداری کودکان خود را درک نکرده اند. کودک نوپا، انرژی زیاد مصرف می کند و بدون این که حس کند، ساعت ها می دود و بازی می کند تا به طور کامل خسته شود. صداهای تند و هیجان ها، روی نظام عصبی او اثر دارد. تجدید قوای کامل، تنها از طریق خواب کافی و سنگین، امکان پذیر است. هیجان پذیری نظام عصبی کودک و فشاری که بر اثر فعالیت مداوم به قلب وارد می آید، خواب بعدازظهر را اجباری می سازد. به همین دلیل درمهدکودک ها، کودکان را ظهرها می خوابانند. ساعت خواب در شب، باید با قاطعیت اجرا گردد. ساعت ۸ در زمستان و ۹ در تابستان، مناسب است. اگر کودک را هرشب، سرساعت معینی بخوابانیم؛ هوای اتاق، تازه و مناسب باشد و سروصدا نباشد؛ کودک به این برنامه عادت می کند و هرشب، خودش به خواب می رود. هرگونه دعوا، درگیری و تشنج، سبب می شود که کودک، خواب آرام و راحتی نداشته باشد.
بهتر است که کودک را با افراد دیگر، در یک جا نخوابانیم. تنها خوابیدن، بخش مهمی از یادگیری کسب استقلال، بدون اضطراب با آرامش و اطمینان است. این روند، در رشد روانیِ به موقع او، اهمیت به سزائی دارد. خوابیدن کودک در بستر شما، به جای آن که باعث آرامش و اطمینان او شود، برای او اضطراب و سردرگمی به همراه می آورد.
اگر کودکتان از تنها خوابیدن، خیلی می ترسد و شما اجازه می دهید کنارتان بخوابد، مشکل او را حل نکرده اید. ترس او، باید دلیل داشته باشد. شما باید به او کمک کنید تا علت ترس خود را بیابد. نباید برای خاتمه دادن به ترس و ناراحتی، او را به بستر خود دعوت کنید. این کار به صبر، درک و استقامت قابل ملاحظهٔ شما نیاز دارد.
به جای آن که هر شب، کنار کودک نوپا یا خردسالتان بخوابید تا خوابش ببرد، بهتر است از عروسک نرم پارچه ای و یا اسباب بازی و حتی پتوی مخصوص به او استفاده کنید. اسباب بازی به طور معمول، کودک را متقاعد می کند تا شب را به تنهائی بخوابد.
باید به کودکمان کمک کنیم که از زمان نوزادی تا کودکی و بزرگ سالی به برنامهٔ ثابتی عادت کند.
زمانی که کودک، الگوی قابل پیش بینی مناسبی را در خود پرورش می دهد، نهایت سعی خود را به عمل آورید تا او روزبه روز با پیروی مداوم از این الگو، به نظم موردنظر دست یابد. اگر غذا خوردن، بازی کردن، حمام کردن و سایر فعالیت کودک، مرتب تغییر کند، به احتمال زیاد، خواب او نیز به هم می خورد.
این طور نیست که بگوئیم تکان دادن کودک برای خواب، امری غلط و یا مشکل زاست. اگر کودک شما خیلی سریع با این شیوه می خوابد و شما نیز از این برنامهٔ همیشگی راضی هستید؛ پس در این صورت، به طور واقعی مشکلی وجود ندارد. تنها دلیل شما برای تغییر وضع، به خاطر این موضوع است که اگر شما او را در سن پائین، آموزش دهید که چگونه به تنهائی بخوابد، از بد عادت شدن او در سن های بالاتر جلوگیری کرده اید.
ممکن است خواب کم یا بی نظمی خواب کودک، به علت اشتباه ها یا کوتاهی شما در اجرای برنامه نباشد و گریه های بی هنگام و شبانهٔ او، شما را خسته کرده باشد. در این صورت، ممکن است کودک شما به قولنج (درد روده ای)، بیماری گوش میانی (جمع شدن مایع پشت پردهٔ گوش) و ... گرفتار شده باشد. در این هنگام، تنها پزشک و دارو، کارساز خواهند بود.
● قصه سرائی
بهتر است در آغاز خواب برای کودکان، قصه نگوئیم؛ ممکن است او دچار هیجان شود و خواب از سرش بپرد. به ویژه از گفتن داستان های ترسناک، به طور جدی در هر زمانی باید خودداری ورزید. کودکان، حساس و عاطفی هستند و قصه های کوتاه و ویژه ٔ کودکان، تأثیر شگرفی در روح و ذهنشان دارد. گردآوری کتاب های مناسب کودکان و بیان قصه ها، ظرافت و آگاهی خاصی لازم دارد. پدر و مادر، برادران و خواهران بزرگ تر، وابستگان علاقه مند به کودک، با همهٔ گرفتاری های روزمره باید برای قصه گوئی و آشنا ساختن کودکان با کتاب و تصویرهای زیبا و آموزنده، وقتی را درنظر بگیرند. قصه های مناسب و گزیده، هم باید برای کودک جذاب باشد، هم رابطهٔ مهرآمیز با افراد اطرافش را افزون سازد و هم ریشهٔ خرافات را بخشکاند. قصه های مناسب، افق دید کودک و قوهٔ تخیل او را گسترش می دهد و ساعت ها او را سرگرم می سازد. بهترین زمان قصه سرائی برای کودک، زمان بیداری روزانهٔ اوست. کانون پرورش فکری کودک در این زمینه، کارهای ارزنده ای انجام داده و مسئولیت سنگینی به دوش گرفته است.

منبع: ”خواب کودک“ ”دکتر ریچارد فربر“ ترجمهٔ ”مژگان دستوری“ انتشارات اجتماع

 

+ نوشته شده در  سه شنبه چهارم آبان 1389ساعت 16:43  توسط سهیلا جلیلوند  |